ÇOCUK OYUNLARI
DOKUZ KİREMİT Çocuklar iki guruba ayrılır. Gurubun birisi ebe olur ve dokuz parça kırık kiremidi üst üste dizerler. Diğer gurup ise, küçük bir topla bu kiremitleri düşürmeye çalışır. Ebe gurup, kiremitleri düşüren gurubu kovalayıp, topla vurur. Bu arada kaçan gurup, kiremitleri , vurulmadan tekrar dize1-rse oyunu kazanır, vurulursa kaybeder.
2-ÇELİK- ÇOMAK OYUNU Biri kısa öbürü uzun iki değnek ile oynanır. Ebe olan kişi, büyük değnek ile küçük çeliği vurup, uzak bir yere atar. Diğer kişi ise, yakalamaya çalışır.Yakalarsa sıra ona gelir, yakalayamaz ise çeliği başlama noktasına atar. İsabet ederse yine sıra onundur, edemez ise, aradaki mesafe ölçülüp, puan olarak, atan kişiye yazılır.
3-AÇ KAPIYI BEZİRGAN BAŞI İki oyuncu, ellerini yukarı kaldırıp, birleştirir. Bir gurup çocuk ta altından “aç kapıyı bezirgan başı ben geldim” diyerek geçer. Ebelerden biri, kimin boynuna elini geçirirse, o ebe olur.
4-YÜZÜK OYUNU İki gurup şeklinde oynanır. Bir gurup, çorapları yere serer ve altına gizlici yüzüğü saklar. Karşı tarafın, üç adet çorabı yerden kaldırma hakkı vardır.Yüzüğü bulurlar ise sıra onlara gelir. Eğer bulamazlar ise, oyunu karşı taraf kazanır.
5-AN TAŞI OYUNU İki gurup yapılır, içlerinden birer kişi an taşı olur. Yine iki kişi, tartışarak bu taşları (kişileri) değişik yerlere çekerler. Antlaşma olmayınca, muhtar çağırılır. Kararı muhtar verir.
6-ELDEN GAVGIMEÇ OYUNU İki gurup olunur. Bir gurup engel olur, diğer gurup ise bu engel üzerinden atlar. Eller üst üste açılarak birleştirilir, atlayacak kişi üzerine basarak atlar. Engelleri aşıp, atlayamazlar ise, yere onların gurubu çömelir.
7-TAKKE KAPMA OYUNU (Mendil kapmaca) İki gurup olunup, karşı karşıya geçilir. Ortada bir kişi elinde şapka ile durur. Her iki taraftan iki kişi, koşarak, takkeyi kapmaya çalışır. Takkeyi kapan oyuncu, ödül olarak diğer rakibini de kendi takımına kazandırır. Oyun, takımın birinde oyuncu iyice bitinceye kadar devam eder.
8-ÜŞÜDÜM OYUNU İki gurup karşılıklı durur. Birinci gurup şöyle bağırır: -“Üşüdüm, üşüdüm, a benim canım üşüdüm” öbür taraf: -“Kürkünü giy, kürkünü giy. A benim canım kürkünü giy” der. Birinci gurup: -“Kürküm yok, kürküm yok. A benim canım kürküm yok” der. Öbür taraf: -“Alsana, alsana. A benim canım alsana” diye sorar. Birinci gurup yine: -“Param yok, param yok. A benim canım param yok” der. Guruplar yer değiştirerek oyuna aynı şekilde devam edilir.
9-MENDİL SAKLAMA Bir gurup çocuk el ele yapışıp, halka olur ve yere çömelir. Ebe olan çocuk: -“Al satarım, bal satarım, ustam ölmüş ben satarım.” diyerek etraflarında döner. Dönerken elindeki mendili bir arkadaşının arkasına bırakır.Bıraktığı kişi görürse, ebeyi kovalar. Görmez ise, ebe bir tur daha atıp, o kişiyi kovalar ve o kişinin yerine oturur. Bu oyunda ebe, dikkatsiz ve yakalanan kişi olur.
10-AŞIK OYUNU Bir halka (daire) çizilir. Hayvanların aşık kemiği ile oynanır. Çocuklar aşıklarını, dairenin içine koyarlar. Sıra ile, belirli bir uzaklıktan aşıklar atılır. Kim aşıkları dairenin dışına çıkartabilirse, aşıklar onun olur.
11-KÖSE KÖSE OYUNU Oyuncunun birisi içi su dolu bir kabın üzerine eğilir. Ağzını suyun içine sokar yanındakiler şöyle der: -“Köse köse kös bıyık Altı sakal, beş bıyık, Köse senin sakalını, Yolayım mı?,yolayım mı? Köse, Köse! Seni Ali’ye verelim mi ?” Ebe şöyle cevap verir: -“Iıh” Yanındakiler yine seslenirler: -“Köse köse kös bıyık Altı sakal, beş bıyık, Köse senin sakalını, Yolayım mı?,yolayım mı? Köse köse! Seni arkadaşına verelim mi? Ebe cevap verir: -“Hee”. Bu cevap duyulduğunda ebe değiştirilip, oyuna bu şekilde devam edilir.
12-DEKTİRME OYUNU Sopa ile oynanan, çok eski bir oyundur. Sopalar sektirmek suretiyle ileriye doğru atılır. Sopasını, sektiremeyen oyuncuya ceza verilir. Ceza alan oyuncunun şapkası yere konur, eskiyinceye kadar sopa ile vurulup, delinir.
13-FISIL Oyuncular oturup, halka yaparlar. Dizler yukarı kaldırılır ve birleştirilir. Ebe olan kişi halkanın ortasında durur ve dikkatlice arkadaşlarını izler. Bir mendil, ebenin göremeyeceği şekilde, dizlerin altından dolaştırılır. Bu arada şöyle bağırılır: -“Fısıl geldi,
fısıl geçti, şimdi buradan, geldi geçti.” Ebe, mendili bir arkadaşında bulursa, arkadaşları: “Ayşe
fosilini buldu” diye bağırırlar. Eğer bulamaz ise; “Ayşe fosilini bulamadı” diye bağırırlar. Kendisinde mendil bulunan kişi ebe olur ve oyun böylece devam eder.
14-TOPLA VURMA OYUNU Öküzün, deri ve tüyünden yapılan bir topla oynanan eski bir oyundur. Samandan bir daire çizilir ve ebe olan gurup , bu daire içine girer. Daire içindekiler, dışarıdaki gurubu topla vurmaya çalışır. Hepsini vururlar ise, guruplar yer değiştirir.
15-NAL OYUNU Bir çukur kazılarak, içine nal konur.Bu nal, keskin taşlarla çıkartılmaya çalışılır. Nalı taşla vurarak, çukurdan çıkarmayı başaran kişi oyunu kazanır.
16-DÜĞME OYUNU Düğme yere bırakılır. Oyuncular, ellerindeki taşlarla, düğmeye vurarak çevirmeye çalışır. Düğmeyi çeviren kişi, oyunu kazanır.
17-KALDIR-ÇAT OYUNU Oyuncular, ellerindeki değnekleri havaya atarlar. Değnekler, yere üst üste düşerler. En altta kalan değnek sahibine ceza verilir. Ceza alanın mendil ve takkesi, sopa ile dövülür.
18-ÇUNGUR MEÇE BİNME Çungur meç; ip ile yapılan bir tür salıncaktır. Köyümüzde yapılan eğlencelerin sonrakigün ikindi vakti, çocuk ve arkadaşları, Şaşlık Dağı’nın eteğinde bulunan, “Kızlar
Babacı’na” giderek eğlenirler. Burada çungurmeçe binilir ve çeşitli oyunlar oynanır. Bu esnada köyümüze has deyişler atılır. Damat, sağdıç ve seymenler de biraz yukarıda durup, deyişlerde isimleri söylendiğinde, silah patlatarak eğlenceye dahil olurlar. Bu deyişlere örnekler: -“Atlameyo, patlameyo, Irafta terezi, İsmail oğlanın tüfeği, İçinde çerezi, Patlameyo İsmail oğlanın, Yapra deheen! Gırmızı kirezi. Yapra
dehsen!”
19-HIMIŞTIK OYUNU Küçük bir çukur kazılır. Bir çam kozalağı, değneklerle bu çukura itilmeye çalışılır. Kim kozalağı çukurun içine koymayı başarırsa , oyunu kazanır.
20- KİBRİT OYUNU Bir tezgah üzerinde, bir kibrit kutusunun, altına vurularak oynanır. Kibrit kutusunu dikey olarak düşüren puan kazanırken, yatay olarak düşüren, puan alamaz.
21- BEŞ TAŞ OYUNU Beş tane taş ve altı oyun üzerinden oynanır. Oyuncu her defasında, elindeki taşı yukarı fırlatarak, birer, ikişer, üçer, dörder taşları eline alır.Beşinci oyunda, taşları elinin üzerinde durdurur. Altıncı oyunda ise; baş ve işaret parmağını açarak, parmak uçlarını zemine değdirip, hem elindeki taşı yukarı fırlatıp, hem de diğer taşları tek tek bu parmaklarının arasından geçirir. Eğer bu kişi yanarsa ebe değiştirilir.
22-ÇAMUR ATMA Değneklerin ucuna çamur yapıştırıp, onları en uzağa atmak suretiyle oynanır. Bu bölümde unutulan ve bilinmeyen oyunları ön plana çıkardık.Bunların yanında çocukların oynadığı; Misket, topaç, yakan top, üç taş, stop, sobe, ip atlama, seksek,
tek, körebe, birdirbir, uzun eşek, tahterevalliye binme gibi oyunlar da köyümüzde oynanmaktadır.
B- ERKEK OYUNLARI Eskiden köyümüzün eğlencelerinde, şu oyun havaları çalınır ve oynanırdı: 1- Zeybek havası 2- Çiftetelli(Aşağı hava) 3- Ağır hava ( Kütahya havası) Günümüzde Zeybek Havası’nın yerini, “Domaniç Havası” almıştır. Domaniç Havası’nda, genellikle; “Hereke’nin Bağları, Çıkma dışarılara gün vurur seni ve Gediz Pazarı” çalınır. Sıra çiftetelliye geldiğinde; piyasada meşhur olan hareketli parçalar çalınır. Kütahya Havası’nda ise; “Kar mı yağdı Kütahya’nın dağına? ve İslamoğlu” türküleri çalınır. Oyun havalarına örnek: Gediz Pazarı (ağıt) Gediz Pazarı’dır benim, pazarım, Hisar köyden çıktım başım selamet, Akdağ Yaylası’nda kaldı mezarım. Akdağ Yaylası’nda koptu kıyamet. Sağ olur da gelirsem, gezerim, Gide gide gitmez oldu dizlerim, Ne diyelim ay Ahmet, ne diyelim, Ağlamaktan kırmızı oldu gözlerim. Allah’tan oldu. Bizim kavuşmamız mahşere kaldı. Not: Gediz Pazarı türküsü, köyümüze sonradan gelmiştir.
C-KADIN OYUNLARI Eskiden köyümüzde kadınlar,eğlencesinde iki türlü oyun oynarlardı. Bu oyunlar ikişer kişi ve karşılıklı olarak oynanırdı. Genellikle çalgı olarak, bakır bir tencere, ters çevrilerek çalınır, genç bir kız da türkü söylerdi. Bu oyunlar; 1-Düz Oyun: İki kişiyle ve karşılıklı olarak oynanır. Tahta kaşıklarla, eller ve kollar yukarı- aşağı hareket ettirilerek oynanır. Diğer oyuna göre biraz daha hareketsiz ve klasiktir. 2-Şıkırdar lı oyun:Yine iki kişi karşılıklı olarak oynar. Bu kez, el ve kollar yana açılarak, küçük daireler çizilir. Hareketli parçalar eşliğinde oynanır. Oyuncular, her iki oyunda da iki, üç kez birbirleriyle yer değiştirirler.
Ç- DELİ OLMA Köylü delikanlılar,eğlencenin yapıldığı günü akşamı, bir tür köy gösteri yaparak halkı eğlendirirler. Bu gösteriye köyümüzde “Deli Olma” denir. Bu gösteriye davul- zurna da eşlik eder. Eskiden köyümüzde, Deli Olma oyunlarında, şu tiplemeler yapılmaktaydı; 1-Tilki olunup, kuyruğu ateşlenirdi. 2-Derviş olunup, okutturulurdu. 3-Çingene olunup, oynanırdı.
D-DEVE OYNATMA Eskiden Kurban Bayramlarında, köyümüzde deve oynatılırdı.
DEVENİN YAPILIŞI: Ağaç bir merdivenin ortasına hörgüç yapılır. Üzerine keçi kılından yapılan çul örtülür. Bu örtünün altına giren yetişkin delikanlılar, görünmezler. Ön tarafa bir hayvanın baş iskeleti bağlanır. Çevresine çeşitli süslemeler ve çanlar eklenir. Devenin bir çobanı olur. Başına bir ip bağlayıp, köyün evlerini tek tek dolaştırır. Hatırlı kişilerin evlerine vardıklarında, “Deve hasta oldu” denilerek, yatırılır. Ev sahibi çağırılıp, deveye dua okuması istenir. Bu arada çeşitli şakalar yapılır. Bu evden hediyeler alınıp, başka bir eve geçilir. Not: Bu iki inanç (Deli Olma ve Deve Oynatma) Şamanizm inancından kalmadır.
SINIRLARIMIZ VE KOMŞULARIMIZ
Köprücük köyü İç Ege Bölgesi’nin kuzeyindedir. Güneyinde Ayvalı ve Dağ Demirli köyleri, kuzeyinde Merkez Yeniköy,
Demir bilek köyü ve Gür ağaç Beldesi, doğusunda; Tavşanlı ve Ayvalı köyü arazisi, batısında ise; Dutlar ve
Şapçı dede köyleri bulunur.
NOT: Rakamlar tahmini olarak verilmiştir.
KAYNAK: Geçmişten Günümüze Tavşanlı
Köprücük Köyü-Yakup Çelebi.
Aç kapıyı bezirganbaşı oyunu
Eskilerden bir oyun. kalabalık bir grupla oynandığını ve çocukluk aşkının ellerinden tutmak için hoş bir fırsat olduğunu hatırlıyorum.Yan yana sıralanıp bir yuvarlak oluşturan çocukların etrafında şarkı söyleyerek dönen ebe. Ebenin şarkının sonlarına doğru elindeki mendili bir çocuğun arkasına koyması, arkasına mendil konulan çocuğun ebeyi yakalamasıyla oynanan bir çocuk oyunu. bezirgan başı'nın içli mi içli şarkısının sözleri de şöyle: Aç kapıyı bezirgan başı Bezirgan başı.... Kapı hakkın ne verirsin? Ne verirsin? Arkamdaki yadigar olsun Yadigar olsun
bir sıçan,
iki sıçan,
üçte kapan..
diyerek biten oyun. sözleri: aç
kapıyı bezirgan başı, bezirgan başı, bezirgan başı. kapı hakkı ne alırsın? ne verirsin? ne verirsin? arkamdaki yadırgar olsun, yadırgar olsun, yadigar olsun. bir susam, iki susam, üçüncüsünde kapan. şeklinde olan bezirgan başı oyununun şarkısı.
